Αυτοάνοσα νοσήματα και διατροφή
Τι είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα
Με τον όρο αυτοάνοσα νοσήματα καλύπτουμε ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων, των οποίων κοινό χαρακτηριστικό είναι η δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος! Ένα υγιές ανοσοποιητικό σύστημα καταπολεμά ασθένειες, ιούς, μικρόβια και μικροοργανισμούς που εισβάλλουν στο σώμα. Οι αυτοάνοσες ασθένειες αναπτύσσονται όταν το ανοσοποιητικό μας σύστημα προσβάλλει λανθασμένα τον υγιή ιστό μας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή και βλάβη των αρθρώσεων, των νεύρων, του δέρματος, των ιστών, των μυών και άλλων οργάνων.
Τα πιο συχνά αυτοάνοσα νοσήματα είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η κακοήθης αναιμία, ο ερυθηματώδης λύκος, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η ελκώδης κολίτιδα, η μυασθένεια, η ψωρίαση, οι δερματίτιδες, η κοιλιοκάκη η νόσος του Crohn και η θυρεοειδίτιδα Hashimoto/Graves.
Υπολογίζεται σήμερα ότι 1 στους 5 Έλληνες εμφανίζει κάποια αυτοάνοση πάθηση. Οι γυναίκες πάσχουν σε ποσοστό περίπου 2 προς 1 σε σύγκριση με τους άνδρες. Ταυτόχρονα, ολοένα και περισσότερες επιστημονικές μελέτες τονίζουν τη διατροφοεξαρτώμενη φύση των αυτοάνοσων νοσημάτων.
Που οφείλονται
Παρόλο που έχουν γίνει πολλές έρευνες σε σχέση με τα αυτοάνοσα νοσήματα, εξακολουθούν να παραμένουν άγνωστες οι ακριβείς αιτίες που τα προκαλούν. Κοινή διαπίστωση πάντως των ειδικών είναι ότι σημαντικό ρόλο πάντως παίζει η κληρονομική προδιάθεση, το έντονο ψυχικό στρες και το περιβάλλον (ρύπανση, ιοί, τοξικά, ηλιακή ακτινοβολία κτλ.)
Πως μπορεί η Διατροφή να βοηθήσει;
Τα θρεπτικά συστατικά των τροφών ενισχύουν ή καταστέλλουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, επιδρώντας σημαντικά στην λειτουργία του, την αντίσταση στις λοιμώξεις και την αυτοάνοση κατάσταση.
Μελέτες έχουν δείξει πως η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης Ε και D δρουν προστατευτικά έναντι των λοιμώξεων, των φλεγμονών και ασκούν ευεργετική δράση στο ανοσοποιητικό σύστημα. Επιπλέον, τα απαραίτητα λιπαρά οξέα και ο ψευδάργυρος δείχνουν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην αυτοανοσία - προστατεύουν και ενδυναμώνουν τις ανοσοπαθολογικές διαδικασίες.
Ποια στοιχεία της διατροφής μπορούν να βελτιώσουν την λειτουργία του ανοσοποιητικού:
Ω-3 λιπαρά οξέα (σαρδέλες, σκουμπρί, πέστροφα, σολομός, σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, κ.α.)
Ελαϊκά λιπαρά οξέα (παρθένο ελαιόλαδο, μαύρες και πράσινες ελιές)
Προβιοτικά
Μηλόξιδο (υδροχλωρικό οξύ –αφομοιώνει τις πρωτεΐνες και ενεργοποιεί τα ένζυμα)
Πράσινα τρόφιμα (σπιρουλίνα, χλωρέλλα, κ.α.)
Βιταμίνες του συμπλέγματος Β (δημητριακά ολικής αλέσεως, ρύζι, φρούτα, γάλα, αυγά, κρέατα, ψάρια, μαγιά μπύρας, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, κ.α.)
Μαγνήσιο (σπανάκι, κακάο, ξηροί καρποί, σουσάμι, πίτουρο βρόμης, κ.α.)
Γλουταθειόνη (αντιοξειδωτικό)
Πεπτικά ένζυμα
Η Αντιφλεγμονώδης Διατροφή
Κοινή εκδήλωση στα αυτοάνοσα νοσήματα είναι η φλεγμονή.
Ενώ η φλεγμονή είναι μια θεμιτή κατάσταση αρχικά δείχνοντας ότι το ανοσοποιητικό μας είναι σε δράση, γίνεται προβληματική όταν αυτή παρατείνεται ή καταστρέφει υγιή κύτταρα. Αυτή η ήπια αλλά χρόνια φλεγμονή μπορεί να μην έχει αξιοσημείωτα συμπτώματα, αλλά να οδηγήσει και σε δυσμενείς καταστάσεις υγείας. Γι’ αυτό και μια διατροφή με αντιφλεγμονώδη χαρακτήρα στοχεύει στο να μειώσει τη φλεγμονή κατά το δυνατόν και έχει ιδιαίτερη σημασία και σε φάσεις ύφεσης των αυτοάνοσων νοσημάτων!
Μία αντιφλεγμονώδης δίαιτα δίνει έμφαση ή περιορίζει αντίστοιχα, τρόφιμα που εμπλέκονται με την φλεγμονώδη αντίδραση μετριάζοντας ή ενισχύοντάς την, ωστόσο δεν υπάρχει ένα μόνο πλάνο διατροφής! Η Μεσογειακή Διατροφή, η δίαιτα DASH και οι χορτοφαγικές δίαιτες αντιπροσωπεύουν καλύτερα αυτή τη στιγμή μια αντιφλεγμονώδη δίαιτα. Τα χαρακτηριστικά της είναι:
Στοχεύει σε μια ποικιλία «αντιφλεγμονωδών» τροφίμων αντί για συγκεκριμένα διατροφικά συστατικά
Έτσι εξασφαλίζει την ποικιλία φυτοχημικών, αντιοξειδωτικών και φυτικών ινών που φαίνεται να συνδυάζουν την προστατευτική δράση τους
Δεν προβλέπει ποσοτικοποίηση των μερίδων ή περιορισμό θερμίδων
“Αντιφλεγμονώδη” τρόφιμα
Φρούτα και λαχανικά
Όσπρια
Ολικής άλεσης σιτηρά
Μονοακόρεστα λιπαρά (αβοκάντο, ελαιόλαδο, σπόροι και ξηροί καρποί)
Πολυακόρεστα λιπαρά (καρύδια, λιναρόσπορος, λιπαρά ψάρια, θαλασσινά),
Μαύρη σοκολάτα (70% κακάο)
Μπαχαρικά και βότανα (κουρκουμάς, τζίντζερ)
Μπορούν τα συμπληρώματα διατροφής να βοηθήσουν;
Τα συμπληρώματα βιταμίνης D και ωμέγα-3 είναι εκείνα που συζητούνται περισσότερο ότι εξομαλύνουν τα συμπτώματα και καθυστερούν την εξέλιξη των αυτοάνοσων νοσημάτων. Υπάρχουν αρκετές εργαστηριακές μελέτες που προτείνουν έναν μηχανισμό δράσης σε αυτή τη κατεύθυνση:
Η βιταμίνη D φαίνεται να ρυθμίζει μια σειρά γονιδίων που εμπλέκονται στη φλεγμονή όπως και τη λειτουργία των λευκοκυττάρων του ανοσοποιητικού σου.
Τα πολυακόρεστα ωμέγα-3 λιπαρά, φαίνεται να εμποδίζουν τη σύνθεση των φλεγμονωδών κυτοκινών ενώ μειώνουν άλλους φλεγμονώδεις δείκτες όπως η CRP.
Γενικότερες αλλαγές στο τρόπο ζωής
Στα πλαίσια του δυτικού τρόπου ζωής όπου φαίνεται να κρύβεται το μυστικό για την απότομη αύξηση των αυτοάνοσων νοσημάτων, δεν περιλαμβάνεται μόνο η διατροφή ωστόσο. Κάποια ακόμη πράγματα που μπορείς να κάνεις είναι:
Να υιοθετήσεις τακτική σωματική δραστηριότητα. Δες το σαν μέρος των “to do” σου αν αυτός ο τρόπος δουλεύει καλύτερα για σένα! Και είναι το ίδιο σημαντικό με το να μειώσεις το χρόνο σου μπροστά σε οθόνες και την καθιστική ζωή.
Να αναπτύξεις τρόπους διαχείρισης του άγχους. Τεχνικές χαλάρωσης όπως οι αναπνοές, η γιόγκα μπορούν να βοηθήσουν, η επαφή με τη φύση, το παιχνίδι με τα κατοικίδια…
Να εδραιώσεις συνήθειες επαρκούς ύπνου! Εξαιρετικά σημαντικό να κοιμάσαι 7-9 ώρες καθημερινά και να είναι ποιοτικός αυτός ο ύπνος κατά το δυνατό αξιοποιώντας κάποια ρουτίνα ύπνου και καλές συνήθειες διατροφής πριν από αυτό.
Να αποφεύγεις το κάπνισμα. Δε χρειάζεται να το αναλύσουμε πιστεύω, μέχρι και στα πακέτα τους αναγράφονται οι συνέπειες υγείας.
Να αποφεύγεις τη χρήση αντιβιοτικών με τη σύμφωνη γνώμη του ιατρού σου. Φαίνεται πως υπάρχει μία κατάχρηση των αντιβιοτικών στο δυτικό τρόπο ζωής και σε περιπτώσεις που δεν είναι απαραίτητο (αυτό συμβάλει σε μη θεμιτές αλλαγές της μικροχλωρίδας που συνδέεται με την θεωρία του “Leaky gut” πίσω από την εκδήλωση αυτοάνοσων).
Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε πως η σωστή διατροφή, δεν συμβάλλει μόνο στη θωράκιση του ανοσοποιητικού συστήματος αλλά παίζει καθοριστικό ρόλο στην εύρυθμη λειτουργία του.