Πρόληψη. Η σημασία της για τη μείωση κινδύνου εμφάνισης καρκίνου

Τι μπορεί πραγματικά να κάνει ένας άνθρωπος για να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου;

Η απάντηση είναι ταυτόχρονα ενθαρρυντική και απογοητευτική.

• Ενθαρρυντική, γιατί γνωρίζουμε περισσότερα από ποτέ για τους παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο.

• Απογοητευτική, γιατί σχεδόν τίποτα από αυτά δεν είναι καινούργιο.

Δεν πρόκειται για κάποιο μυστικό μόριο, δεν πρόκειται για μια ενδοφλέβια θεραπεία, ούτε για ένα ακριβό συμπλήρωμα. Η μεγαλύτερη πρόοδος στην πρόληψη εξακολουθεί να βασίζεται σε πράγματα που όλοι γνωρίζουμε, αλλά λίγοι εφαρμόζουμε με συνέπεια.

Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο παράδοξο της σύγχρονης ιατρικής. Δεν μας λείπουν τόσο οι γνώσεις. Μας λείπει η εφαρμογή τους.

Σήμερα θα δούμε τι υποστηρίζεται από τα καλύτερα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα. Όχι με τη λογική «πάρτε αυτά για να ζήσετε 100 χρόνια», αλλά με έναν πιο ειλικρινή στόχο: να αυξήσουμε τις πιθανότητες να φτάσουμε σε μεγαλύτερη ηλικία με όσο το δυνατόν περισσότερη υγεία και λειτουργικότητα.

10 συνήθειες με την ισχυρότερη επιστημονική τεκμηρίωση

Η καθημερινή κίνηση φαίνεται να είναι εξίσου σημαντική με την οργανωμένη άσκηση. Το περπάτημα, οι σκάλες, οι δουλειές του σπιτιού, η ορθοστασία και κάθε μορφή φυσικής δραστηριότητας μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, ανεξάρτητα από τις ώρες που περνάμε στο γυμναστήριο.

Η μυϊκή δύναμη είναι ένας από τους ισχυρότερους προγνωστικούς δείκτες επιβίωσης. Μετά την ηλικία των 30 ετών αρχίζουμε φυσιολογικά να χάνουμε μυϊκή μάζα. Η προπόνηση αντιστάσεων (βάρη, λάστιχα) δεν βελτιώνει μόνο τη δύναμη αλλά μειώνει τον κίνδυνο πτώσεων και λειτουργικής έκπτωσης.

Οι άνθρωποι που καταναλώνουν κυρίως σπιτικό φαγητό τείνουν να προσλαμβάνουν λιγότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και έχουν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο.

Δεν έχει σημασία μόνο τι τρώμε αλλά και πώς το μαγειρεύουμε. Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες (π.χ. τηγάνισμα, κάρβουνα) παράγουν τελικά προϊόντα, τα οποία σχετίζονται με χρόνια φλεγμονη. Το βράσιμο, το μαγείρεμα στον ατμό και οι χαμηλές θερμοκρασίες αποτελούν συχνά πολύ καλύτερες επιλογές.

Η έκθεση στο φυσικό φως το πρωί, τα σταθερά γεύματα και ένα σχετικά σταθερό ωράριο ύπνου βοηθούν στη συγχρονισμένη λειτουργία του κιρκάδιου ρυθμού, με ευεργετικές επιδράσεις στον μεταβολισμό και στην καρδιαγγειακή υγεία.

Ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο. Ο ύπνος δεν είναι πολυτέλεια, είναι βασική βιολογική ανάγκη.

Η σωστή ενυδάτωση δεν αφορά μόνο τη δίψα. Επηρεάζει άμεσα τη νεφρική λειτουργία, τη ρύθμιση της θερμοκρασίας, τη γνωστική λειτουργία και πιθανώς τη βιολογική γήρανση των κυττάρων μας.

Δεν μπορούμε να εξαλείψουμε το στρες από τη ζωή μας. Μπορούμε όμως να μειώσουμε το χρόνιο, ανεξέλεγκτο στρες που συντηρεί τη φλεγμονή στο σώμα και αυξάνει τον κίνδυνο πολλών χρόνιων νοσημάτων.

Η μοναξιά αποτελεί ανεξάρτητο, αποδεδειγμένο παράγοντα κινδύνου για πρόωρη θνησιμότητα. Οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί προστατεύουν την ψυχική αλλά και τη σωματική υγεία περισσότερο απ’ όσο συνήθως αντιλαμβανόμαστε.

Η τακτική επαφή με τη φύση συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης, καλύτερη ψυχική υγεία και αυξημένη σωματική δραστηριότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και η σύγχρονη έρευνα επιβεβαιώνει κάτι που οι περισσότεροι διαισθανόμασταν ήδη.

Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο αυτής της λίστας να μην είναι βιολογικό.

Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που αισθάνονται πως η ζωή τους έχει νόημα, πως έχουν έναν σκοπό, έναν λόγο να ξυπνούν κάθε πρωί, ζουν περισσότερο και κυρίως γερνούν καλύτερα.

Ο σκοπός δεν χρειάζεται να είναι κάτι σπουδαίο ή ηρωικό. Μπορεί να είναι η οικογένεια, η δουλειά, η δημιουργία, ο εθελοντισμός, ένα χόμπι, μια κορυφή που θέλεις να ανέβεις ή απλώς η χαρά να είσαι χρήσιμος στους ανθρώπους γύρω σου.

Ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα να είναι ότι η μακροζωία δεν χτίζεται με μία μεγάλη, ηρωική απόφαση. Χτίζεται από μικρές, καθημερινές επιλογές που επαναλαμβάνονται για χρόνια.

Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που οι συμβουλές αυτές δεν γίνονται ποτέ viral στα social media. Δεν υπόσχονται θαύματα. Υπόσχονται όμως κάτι πολύ πιο πολύτιμο: περισσότερες πιθανότητες να παραμείνουμε υγιείς όσο μεγαλώνουμε.

Ξέρουμε πως υπάρχουν περιπτώσεις ασθενών που ενώ ακολουθούσαν έναν αντίστοιχο τρόπο ζωής, τελικά νόσησαν. Αυτό όμως που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι η πρόληψη σώζει ζωές!